Zal de netbeheerder dit jaar met kerst weer noodaggregaten bijplaatsen in Zeeland om te voorkomen dat de honderden gourmettende vakantiegasten het stroomnet overbelasten?
De problemen op het net zijn een verschijnsel van deze tijd, maar de klantvriendelijke en meedenkende netbeheerder hoort óók bij deze tijd. De netbeheerders komen voort uit de oude nutsbedrijven die gevormd werden uit de gemeentelijke en provinciale energiebedrijven. Na de grote fusiegolven waaruit de nationale reuzen als Essent, Eneco en Nuon ontstonden werden de bedrijven opgesplitst in netwerkbedrijven en leveranciers. De leveranciers werden verkocht aan respectievelijk Duitse, Zweedse en Japanse bedrijven, de netwerkbedrijven bleven in handen van gemeentelijke en provinciale overheden. Het Essent-netwerkbedrijf werd Enexis, Eneco liet Stedin achter en uit Nuon werd Liander gevormd. Deze drie, met nog een paar kleinere regionale netbeheerders, moeten de netcongestie aanpakken. Ze investeren de komende jaren miljarden euro’s in nieuwe leidingen en transformatoren, maar gaan ook meer doen om de vraag van de gebruikers te beïnvloeden. De toezichthouder ACM is nu echter ontevreden over hun inzet om de flexibele maatregelen in te voeren.
Klantgerichtheid
Ik heb eigenlijk wel medelijden met de netbeheerders, ze doen zo hun best. In het investeringsplan van Liander wordt het bedrijfsdoel mooi verwoord: ‘Ons doel is om klanten tijdig oplossingen te bieden die passen in een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem, vandaag en in de toekomst.‘
Klantgerichtheid, daar gaat het om. Maar is dat wel verstandig? Wat als de wensen van de klant strijdig zijn met het algemeen belang? Als iedereen een wokpit van 3 kW én een airfryer van 2,5 kW voor Sinterklaas vraagt én een snellaadpaal van 22 kW in de tuin wil plaatsen, moet je dat als netbeheerder dan allemaal faciliteren? En als de netbeheerder er niets van kan en mag zeggen, wie doet dan? De overheid misschien?
Gedrag overheid
Wat kan de overheid doen? Leg uit dat niet alles kan en dat je met slimme schakelingen de verzwaring van het aansluitvermogen kan beperken. Leg ook uit wat begrippen als piekbelasting en gelijktijdigheid betekenen. Stimuleer dat de burgers en bedrijven zelf de verantwoordelijkheid nemen en niet al hun problemen afwentelen op de netbeheerder. Geef de netbeheerders meer ruimte om te werken met flexibele contracten en te spelen met beprijzing om gewenst gedrag te belonen.
Rol netbeheerder
In de Lianderplannen is de nieuwe rol van de netbeheerder al wel terug te vinden. Naast de miljarden voor nieuwe leidingen, beginnen ze voorzichtig met flexibele contracten en vrijwillige capaciteitsbeperking. Er wordt gewerkt met nieuwe begrippen als GOTORK (Gebruik Op Tijd Of Raak het Kwijt) en allerlei nieuwe congestieproducten (een nieuw woord…).
Het moet beter en sneller, dat erkennen de netbeheerders zelf ook. Maar de gebruikers mogen ook wel wat meer hun best doen om de netproblemen op te lossen. Dat is een mooie wens voor 2026.