In Fryslân komt daar een extra dimensie bij: de provincie ligt dicht tegen verschillende stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Bij nieuwe projecten is emissieloos bouwen regelmatig al verplicht om überhaupt een natuurvergunning te kunnen krijgen. Dit maakt dat opdrachtgevers en aannemers steeds vaker tegen dezelfde uitdagingen aanlopen. “De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen van deze transitie, onder andere door routekaarten en praktische begeleiding rondom laadinfrastructuur te bieden. Het realiseren van voldoende laadinfrastructuur op en rond bouwplaatsen wordt gezien als een cruciale randvoorwaarde voor verdere opschaling”, zo liet Auke Hogeterp weten namens Provincie Fryslân en de NAL.
Ondersteuning
Een groot deel van de sessie was gericht op de vraag hoe verschillende partijen ondersteund kunnen worden. Voor opdrachtgevers, waaronder gemeenten, provincies en waterschappen, bestaat een breed aanbod aan subsidies, trainingen en kennisproducten. “De SPUK SEB-regeling helpt bijvoorbeeld om de meerkosten voor emissieloos materieel te compenseren”, vertelde Frank Bouma namens de RVO. “Daarnaast zijn er trainingen specifiek voor ambtenaren over laadinfrastructuur en handvatten voor het vormgeven van duurzame aanbestedingen. Ook is er een uitgebreide kennisbank beschikbaar met factsheets, handreikingen en methodieken om naleving te controleren en duurzame keuzes concreet en uitvoerbaar te maken.”
“Voor bedrijven – de opdrachtnemers – is er eveneens een groeiend pakket aan financiële ondersteuning. Ondernemers kunnen gebruikmaken van subsidies voor emissieloos materieel (SSEB), voor zero-emissie trucks (AanZET), voor waterstoftoepassingen (SWiM), en voor publieke en private laadinfra (SPULA en SPRILA). Daarnaast bestaan er fiscale voordelen zoals de EIA en MIA die investeringen extra aantrekkelijk kunnen maken.”
Klimaatneutraal fietspad
Een opvallende casus binnen de sessie was het eerste klimaatneutrale fietspad tussen Hatsum en Winsum. Gemeente Waadhoeke, Westra Franeker, Dura Vermeer en Ploegam lieten hierbij zien hoe een gezamenlijke aanpak leidt tot concrete resultaten. Door gebruik te maken van emissieloos materieel, duurzame materialen en slimme logistiek, wisten zij de CO₂-uitstoot van het project drastisch te verlagen. Betrokkenen Kees Arendz, Pieter Westra en Lammert-Jan Vogel vertelden dat emissievrij werken in de bouw niet alleen mogelijk is, maar ook haalbaar blijkt wanneer partijen vanaf het begin samenwerken en hun ambities op elkaar afstemmen.
Juiste richting
Gilbert Mulder, relatiemanager SEB voor gemeenten, gaf aan hoe hij de gemeente Waadhoeke heeft geholpen om haar ambities te concretiseren en de juiste richting te vinden bij het aanvragen van subsidies. Volgens Mulder zijn er duidelijke stappen nodig om de transitie naar emissieloos bouwen mogelijk te maken. Hij deed daarnaast een oproep aan Friese gemeenten om het convenant eveneens te ondertekenen. Een groot deel heeft dit nog niet gedaan.
Nico Willemsen van Cumela, belangenbehartiger voor ondernemers in grondverzet, groenvoorziening en infra, onderstreepte dat het voor opdrachtgevers verstandig is de zero-emissie-opgave vooral vanuit een positieve prikkel te benaderen. Het vraagt om een goede en realistische planning, bij voorkeur regionaal afgestemd. Willemsen benadrukte het belang van voldoende budget en investeringsbereidheid, net als een ketengerichte aanpak waarbij hoofdaannemers en onderaannemers nauw samenwerken. Hij wees daarbij op het belang van kansengelijkheid, energiebewust handelen en een focus op de lange termijn.
Stellingen
Tijdens het interactieve deel van de bijeenkomst werden verschillende stellingen besproken, variërend van de vraag of emissieloos bouwen zonder subsidies rendabel is tot de rol van overheden bij het bieden van toekomstperspectief. Veel aanwezigen gaven aan dat gegarandeerde duurzame aanbestedingen essentieel zijn om bedrijven te stimuleren te investeren in elektrisch materieel. Ook werd benoemd dat de beschikbaarheid van voldoende stroom op bouwplaatsen nog altijd een van de grootste praktische uitdagingen vormt. Toch klonk er veel ambitie uit de zaal: meerdere deelnemers pleitten ervoor dat Fryslân een koploperspositie moet innemen in emissieloos bouwen.
De bijeenkomst werd afgesloten met een oproep om vooral de samenwerking te versterken: overheden worden aangemoedigd tijdig het gesprek met de markt te voeren, eigen aansluitingen beschikbaar te stellen voor laadvoorzieningen en structureel toekomstperspectief te bieden. Buiten kregen de aanwezigen de kans om diverse elektrische voertuigen en machines te bekijken, van graafmachines tot bedrijfswagens. De conclusie van de sessie luidde dat Fryslân op koers ligt om de bouwsector een stuk schoner en toekomstbestendiger te maken, mits alle betrokken partijen samen blijven optrekken.
Voor het WTC Hotel stonden meerdere duurzame voertuigen opgesteld. Het gaat om de volgende voertuigen, die zijn geleverd door:
- Elektrische ID. Buzz (WMR Rinsumageest)
- Elektrische shovel (WMR Rinsumageest)
- Elektrische Opel Combo (Van der Wiel)
- Elektrische graafmachine (Westra)
- Elektrische machine – klein – voor bouw (Westra)
- Elektrische Renault Master (ABD Renault)